زمستان هوش مصنوعی - بخش اول : افول پروژه ها

اکتبر سال گذشته یک کمپانی تولید ربات در بوستون به نام Rethink Robotics بعد از فروش‌های ضعیف متوالی و لغو شدن قراردادهای فروش‌اش، فعالیت خود را متوقف کرد. این خبر، برای اهالی حوزه‌ی هوش مصنوعی، اتفاقی شوکه کننده و ناامید کننده بود.
bit.ly/31R2gi3


این شرکت که در سال 2008 توسط Rodney Brooks استاد سرشناس رباتیک دانشگاه MIT شکل گرفته بود، به نوعی پرچمدار صنعت هوش مصنوعی و رباتیک محسوب می‌شد. کمپانی Rethink سازنده رباتهای Baxter و Sawyer بود که از بهترین رباتهای صنعتی زمان خود محسوب میشدند.


اگر چه مدیر اجرایی Rethink ادعا کرده بود که تعطیل شدن این کمپانی، ربطی به مشکلات این صنعت ندارد. اما حقیقت ماجرا چیز دیگری بود و نمیتوان از کنار تعطیلی این شرکت، به سادگی گذشت. چنانچه در چند وقت اخیر شاهد اتفاقات مشابهی بوده‌ایم.

درست دو ماه قبل از آن، در آگوست 2018، کمپانی Mayfield Robotics، سازنده رباتهای خانگی Kuri بعد از اینکه نتوانسته بود بیزینس پلن کارامدی برای درآمدزایی پیدا کند، تعطیل شده بود.



The Verge


در سپتامبر همین سال، روزنامه نیویورک تایمز به سراغ Boston Dynamics رفت. شرکت بوستون داینامیکز که بخاطر ویدیوی رباتهای خیره کننده‌اش (مثل Big Dog) معروف شده و همیشه سعی داشته دستاورد ربات‌هایش را به رخ رقیبان بکشد.


اسم مقالۀ نیویورک تایمز اما این بود:
These Robots Run, Dance and Flip. But Are They a Business?


در این مقاله نیویورک تایمز از دخالت‌های انسانی در فرایند تولید این ویدیوها پرده برداشته (مثلا اینکه رباتها را یک نفر با Joystick هدایت می‌کند) و خلاصه اینکه این رباتها چقدر وابسته به انسانها هستند. نیویورک تایمز این پرسش را مطرح میکند که این رباتهای گران قیمت، قادر به حل چه مسائل واقعی‌ای خواهند بود؟



These Robots Run, Dance and Flip. But Are They a Business?


این هم مثال جالب دیگری است: پارسال یک فروشگاه مواد غذایی در اسکاتلند تصمیم گرفته بود از ربات pepper (که قیمتش 20 هزار یورو است) برای راهنمایی - و همچنین سرگرم کردن - مشتریان استفاده کند. هر چند بخشی از مشتری‌ها از سرگرم شدن توسط ربات ناراضی نبودند. اما صاحبان فروشگاه بزودی فهمدیدند که pepper خیلی هم مفید نیست. مثلا وقتی که یکی از مشتریان از pepper پرسیده بود جای شیر کجاست؟ pepper جواب میدهد: داخل یخچال! بدون اینکه حتی بگوید کدام یخچال، یا کجای فروشگاه و ...(خسته نباشی دلاور)! بعد از مدتی هم نهایتا ربات را جمع کردند. (این است رباتهایی که قرار است جای انسانها را بگیرند!!)



در سایر زمینه های AI هم شاهد چنین ماجراهایی بوده ایم. شرکتهای هوش مصنوعی اغلب راجع به قابلیت‌های محصولاتشان دچار اغراق و نوعی توهم هستند. بهرحال از زمان پیدایش هوش مصنوعی، این حوزه دوره‌هایی را تجربه کرده که در آن، انتظارات جامعه از AI با قابلیتهای واقعی این سیستمها خیلی فاصله گرفته. که اصطلاحا Hype Cycle نامیده میشوند.


وعده‌های بزرگ از سوی پژوهشگران و متخصصان و سپس عدم توانایی در برآورده کردن آنها، در چند دهه‌ی گذشته، منجر به اتفاقاتی شد که ما آن را با نام «زمستان هوش مصنوعی» یا AI Winter میشناسیم. برهه‌هایی از تاریخ که در آن تمایل به سیستم‌های هوش مصنوعی کاهش یافت و بودجه‌ها ناگهان سقوط کرده. در بخشهای بعدی راجع به این دوره ها بیشتر صحبت میکنیم.